Η αρχαία Ζώμινθος

Η αρχαία Ζώμινθος βρίσκεται 7χλμ δυτικά των Ανωγείων, σε υψόμετρο 1187μ., στο δρόμο που οδηγεί στο οροπέδιο της Νίδας. Πρόκειται για ένα σημαντικό αρχαιολογικό χώρο του μινωικού πολιτισμού που ανακαλύφθηκε μόλις το 1982 από τους αρχαιολόγους Γιάννη Σακελλαράκη και Έφη Σαπουνά – Σακελλαράκη.

Η ανακάλυψη ήταν σχεδόν τυχαία! Ενόσω ο Γιάννης Σακελλαράκης έκανε ανασκαφές στο Ιδαίο Άντρο άκουσε από βοσκό της περιοχής την ονομασία «Ζώμινθος» που παραπέμπει σε αρχαίο τοπωνύμιο. Όταν επισκέφτηκε το σημείο κατάλαβε ότι πρόκειται για ένα μινωικό ανάκτορο. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν από τον ίδιο και την Έφη Σαπουνά – Σακελλαράκη το 1983 και συνεχίστηκαν ως το 1990 οπότε σταμάτησαν για να ξεκινήσουν ξανά το 2004 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Έχουν έρθει στο φως ένα τεράστιο πολυώροφο κτίριο, με μεγάλο αριθμό δωματίων.

Οι τοίχοι που είναι χτισμένοι με πέτρα της περιοχής ήταν επιχρισμένοι με πηλό και διακοσμημένοι με τοιχογραφίες. Επίσης κατά την συνεχιζόμενη ανασκαφή αποκαλύπτονται πλήθος χρηστικών αντικειμένων, κοσμήματα, πήλινα αντικείμενα κ.ά. Το κτίριο που είναι της νεοανακτορικής περιόδου (1600 π.Χ.) φέρεται να καταστράφηκε το 1400 π.Χ., μάλλον από σεισμό. Η Ζώμινθος, μια σπάνια περίπτωση ορεινού μινωικού οικισμού, αποτελούσε σημαντικό οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο των Μινωιτών. Είχε τον έλεγχο του εμπορίου των γεωργικών, κτηνοτροφικών προϊόντων και της ξυλείας από την περιοχή του Ψηλορείτη, ενώ ταυτόχρονα αποτελούσε σημαντικό σταθμό στην ιερή διαδρομή που ένωνε την Κνωσό με το Ιδαίον Άντρον.