Μουσική παράδοση

Αν για λόγους χρηστικούς και οικονομικούς η χειροτεχνική δραστηριότητα έχει υποχωρήσει τα τελευταία χρόνια στα Ανώγεια, εκείνη η μορφή τέχνης που όχι μόνο δεν κινδυνεύει να χαθεί αλλά αντίθετα γνωρίζει μεγάλη άνθιση είναι η μουσική και ο χορός. Τα Ανώγεια και η Κρήτη ευρύτερα διαθέτουν μια μακριά και πλούσια μουσική παράδοση με τις ρίζες της στην αρχαιότητα και τη βυζαντινή μουσική, αλλά ταυτόχρονα είναι εμπλουτισμένη από το πολιτισμικό περιβάλλον της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου.

Ίσως ο διασημότερος Ανωγειανός μουσικός είναι ο Νίκος Ξυλούρης, ο λεγόμενος «Άρχάγγελος» της κρητικής μουσικής, ο οποίος πέθανε πάνω στην ακμή της δημιουργικότητας του. Την βαριά κληρονομιά του ονόματος του όμως συνεχίζουν μέχρι σήμερα τα αδέρφια του Αντώνης Ξυλούρης (Ψαραντώνης) και Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης), τα παιδιά του Ψαραντώνη, Ψαρογιώργης και Νίκη Ξυλούρη, και αυτή η ιδιότυπη μουσική οικογένεια συνεχίζει να βγάζει σπουδαίους μουσικούς που πηγαίνουν την κρητική μουσική ένα βήμα παραπέρα. Αξίζει να δείτε το ντοκιμαντέρ «Μια Οικογενειακή Υπόθεση – A family affair» που ακολουθεί τις ζωές της νέας γενιάς Ξυλούρηδων. Εκτός απ τους Ξυλούρηδες τα Ανώγεια έχουν να επιδείξουν κι άλλους σπουδαίους μουσικούς όπως ο Βασίλης Σκουλάς με  μεγάλη καλλιτεχνική προσφορά και δισκογραφία τόσο στο κρητικό όσο και στο έντεχνο ελληνικό τραγούδι, ο γνωστός Λουδοβίκος των Ανωγείων , ο Νικηφόρος Αεράκης και πολλούς άλλους.