Ο Άη Γιάννης ο Πρόδρομος

Ο Άη Γιάννης ο Πρόδρομος στο Αρμί, την κεντρική πλατεία είναι ο παλαιότερος και σημαντικότερος ναός των Ανωγείων και χρονολογείται στο πρώτο μισό του 14ου αι. Αργότερα, κατά τον 17ο αι. προστέθηκε δεύτερο κλίτος, αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου. Στο παλιό τμήμα του ναού υπάρχουν τοιχογραφίες των αρχών του 14ου αι., ενώ το νεότερο κλίτος του δεν είναι τοιχογραφημένο. Δυστυχώς οι τοιχογραφίες δεν διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση, ωστόσο ιδιαίτερα εντυπωσιακή και σπάνια είναι η τοιχογραφία της Παναγιάς Γλυκοφιλούσας, γνωστή και ως «Παραμυθιά». Εξίσου ιδιαίτερο είναι και το παμπάλαιο τέμπλο.

«…..Η τεχνοτροπική ανάλυση των παραστάσεων εντάσσει τη ζωγραφική του μνημείου στο ρεύμα της Παλαιολόγειας τέχνης. Οι σκηνές είναι πολυπρόσωπες και προβάλλονται μπροστά από ένα πλούσιο αρχιτεκτονικό και φυσικό περιβάλλον. Εντυπωσιάζει τόσο η σωστή αίσθηση του χώρου και η απόδοση της προοπτικής, όσο και η διακοσμητικότητα και η χρωματική ποικιλία των συνθέσεων. Στην απόδοση των προσώπων κυριαρχεί ένας χαρακτηριστικός φυσιογνωμικός τύπος, με μεγάλα στρογγυλά μάτια και γωνιώδη φρύδια, τα οποία δίνουν ένταση στην έκφραση. Οι πλούσιες πτυχές των ενδυμάτων αγκαλιάζουν το σώμα αναδεικνύοντας τον όγκο του, ο οποίος αποδίδεται ζωγραφικά. Έντονη είναι και η απόδοση των συναισθημάτων παρά τη συγκρατημένη κίνηση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μορφή της Θεοτόκου και του ομίλου των γυναικών στην παράσταση του Επιτάφιου Θρήνου.        Οι μελετητές του μνημείου χρονολογούν τον τοιχογραφικό διάκοσμο στο α’ μισό του 14ου αιώνα. Παρά το ενιαίο ύφος, διακρίνονται τα χέρια τουλάχιστον δύο ζωγράφων, που πρέπει να αποτελούσαν μέλη ενός ντόπιου συνεργείου. Είναι ωστόσο ενήμεροι των τεχνοτροπικών τάσεων των μεγάλων μητροπολιτικών κέντρων, επαναλαμβάνοντας μάλιστα παλαιότερα πρότυπα, του τέλους του 13ου αιώνα.   Κατά καιρούς έχουν διενεργηθεί από την Αρχαιολογική Υπηρεσία ή που την άμεση επίβλεψή της διάφορες εργασίες αναστήλωσης του κτηρίου του ναού, συντήρησης του τοιχογραφικού του διακόσμου, καθώς και της διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου του.»

Νικολέττα Πύρρου – Υπουργείο Πολιτισμού, 28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων»